بیا ای نرگسُم بالا بلندُم     به زلفونت دو کفشُم را ببندُم

بسازُم دسته بیل از سرو قدت     زنُم شخم این دل خوشگل پسندُم

عزیزُم حال مو امشو خرابه     دلُم مثل بلم بر روی آبه

نکن انگولُم امشو٬ خوابِ خوابُم     خدا آدِم شدن عین سرابه

ما شعر برای مردمان می گوییم     ما شعر برای عاشقان می گوییم

ما شعر برای دلخوشی های دل و     ما شعر از این دل و ز جان می گوییم

فهم ما در حد یک پروانه بید     فهم ما اندازه ی یک چانه بید

فهم ما چیزی به ... دشمنان     فهم ما دیواره ی یک خانه بید

اگه میرُم مو اینجا یا که آنجا     اگه از مو پشیزی مانه بر جا

دهید این پور همرازُم «پرنده»     که با مو بوده اینجا یا که هر جا

داستان پرنده ۱ ٬ ۲ و ۳

دلا دیگر نمی بینُم کسی را     رفیقی٬ لنگه کفشی یا خَسی را

اگر بینی که دل دردی ندارُم     نخوردُم خَرمَ آلوی گسی را

کتابی ما نخواندیم و ندیدیم     به زایشگاه و دانشگه نبیدیم

زبان را مثل مرغان می تلاویم     کدامین خط نوشتیم و نریدیم

آن دوست همراه وبلاگ٬ آن عاطفه ی کرم کتاب٬ از ما خواست کرده تا کتاب های محبوب خود بازگوییم. این ها باشد:
۱. بربادرفته و اسکارلت دنباله آن به همان زبان اصل بلادکفر که خواندنش بس ما را در گذشته طفولیت خوش آمد.
۲. جاناتان مرغ دریایی
۳. شازده کوچولو که تا به حال لذت خواندنش به سه زبان زندگی بوده است.
۴. انسان دوقرنی و اکثر داستان های سری کاراگاه بیلی٬ همه از آثار آن علمی-تخیلی نویس بزرگ٬ آن استاد و مرشد ایساک آسیموف.
۵. دید و بازدید٬ که اتوبیوگرافی دختری بود میان دوفرهنگ شرق و غرب.
و بسیار دیگر که از شماره خارج باشد. شمارگان این ۵ مورد نیز اولویت علاقه نباشد.

نبودُم چند روزی نزد یاران     نگفتُم معر بزم هم قطاران

کمی خشک آمده این جوب شعرُم     در این اثنای باران های تهران

بدیدُم دیشب از این جمع دلدار     همان کو دامنش پر چین و گلدار

بگفتُم دامنت اِند* جواد است     بگفتا خب نمی خواهی دَرِش آر

* End

در این یک ساله گُفتُم شعر زر زر      نمودُم شعر را اسباب کر کر

بیا شو همره سالک هویجان     نمک آبی بکن قبلش تو قر قر

 
* گاه شمار همانا امروز را سالگرد این دیوان شمارد.

خدایا آتِشی دیدُم که بی سوست     در این آتش زنی مویش دو گیسوست

بسوزه قلبش از گرمای آتش     کبابش آخ ولی پر درد و بی بوست

تولد کردی و گفتُم مبارک     کنون وزنت دو مثقال و سه چارک

بخوان با گریه آوازی ز استاد     در ایز نو اُپشن او اور گوینگ بک (۱)

۱. There's no option of ever going back

* دوبیتی همانا در وصف حال تولد دیروز رفیق سوزانا باشد.

بگفتا گر نگویی شعر تازه     سزایت امشب این سیم سه فازه

ترشح گر کنی شعری برایُم     به پاداشت ز باسن یک دو گازه

غلط کردُم کجا شاعر شُدُم مو     ز شاعر چی شنیدُم غیر مو مو

مو شعر از شست پایُم می تراوه     که وقتی خاره شعری گویُم از نو

سفر کردُم ولی ماندی تو در یاد     منم برگی که می چرخد در این باد

به پایان آمده پاییز این دل     زمستان شد زمستانی بسی شاد

ز ما خواهند کاری سخت و مشگل     بگوییم از خود و در نثر خوشگل

نگجد حرف ما در یک دوبیتی     خورد این کارمان بر چند اِشگِل

گویند در شب یلدا خواسته را اجابت ننمودن خطاست٬ پس دعوت دوست لبیک گفته به نثر پنچ گویم از عریان ناشناخته....

نخست: تا به سحر گاه فیلم بینم٬ سه و یا چهار در پس هم.
دوم: اقیانوس را دوست می دارم٬ دریا را اما نه.
سوم: همراه آهنگ نشنیده کارائوکه خوانم بدون دانستن ترانه٬ با تکیه بر اقبال.
چهارم: سیفون نقشی کلیدی داشته است در گذشته نه چندان دورم.
پنجم: در اوان کودکی٬ با مراسم شایسته در باغچه خانه به خاک سپردم بیکی را که تا انتهای جوهر٬ خدمت صادقانه نمود.

پنج گویید از خود: عباسحسیننژاد و بابک و بلفی و مهرنوش و نرگس

شناسُم دختری از پشت پی سی *     بدیدُم وی غروب روز خیسی

نبودش گوش را سوراخ معمول      ولی چشمان او چون دخت عیسی

* PC

«پرنده» از خودش پوری نهاده     یتیم بی کس و کوری نهاده

خجل٬ وایُم٬ ندیدُم این پسر را     چه خوش کو کاکُلَک بوری نهاده

داستان پرنده ۱ و ۲

مو طاهر ماهر و اینها نخوانُم     مو دریا بنگر و صحرا ندانُم

اگر شعری کُنُم در حرف مفت است      هویجُم نزد خرگوشا نمانُم

چه حالی داره تف کردن به قندون     شبی رقص خفن با زید میمون

چه حالی دارُم امشب ضایه ضایه     چه حالی داره شاشُم زیر بارون

دلا دلدارُم از دلدادگی مُرد     تصادف کرد و ریق ایزدی خورد

مو اینجا بی کس و تنها نشستُم     که یارُم با خودش خودکارُمُم برد

به بابا گفتُم ای طاهر طلایی     که در شعرت رقیب شعر مایی

بگوزُم مو به شعرُم بر رقیبون     دلُم خوش با هویجی بید و نایی

تلمبه می زنُم بر چرخ بی باد     شدُم صیدی پی این یار صیاد

سر کویَش شده پنچر دو چرخُم     یه پونز زندگیمونو به ... داد

اگر مو دل به دلداری ندادُم     اگر "اُسگُل" شده نام و نمادُم

نه از بهر خرفتی یا که خنگی است     همه اینها بُدِه سی طرح کادُم

«پرنده» دوش از سرما و تب مرد    دل کوچیک او طاقت نیاوُرد

ندارُم مو دِگِه همراه و همراز     دل بابا رو هم همراه خود برد

داستان پرنده ۱

به مو گوین ندارُم مو نزاکت     ردیف و قافیه شلوار و ژاکت

وزینه شعر مو همسان وزنُم     نخوانُم چرت بدخواهان به پاکت

هویجُم مو هویجی سرد و خاموش     غذای امشب خرگوشک و موش

پزیدندُم برا آش مریضی     شُدُم یادُم تو را امشب فراموش

تو گویا در دلُم چنگی نوازن      پدر با دخترش درب مغازن

یکی دارو مِدِه از بهر ای دل     یکی بشکسته و دیگر نسازن

شُدُم مست و دلُم بی درد و بی تاب     کشیدُم درد مستی بی می ناب

چـرا دردُم نـکـردی چـاره ای دل       درازُم بـی دلُـم در زیـر مـهـتـاب

فقط به خاطر دارم که شاعر آن شب این ابیات را در دل کوه در کیسه خواب خود زمزمه میکرد. الهامات شاعرانه و شهودات عارفانه از سویی و کمردرد ناشی از حمل کوله پشتی سنگین و کوهپیمایی طاقتفرسا از سوی دیگر به تولد این اثر شاهکار انجامیده اند.

دلُم تنگ دوبیتی گفتنه مرد     شده برخورد دلبر با نَنَم سرد

اگه کاگِل شده دیوار ...     سرِش گرمه خیانت رُفتنه مرد

شاعر که دوبیتی گفتن را ترک کرده (ر.ک. دوبیتی ۱۰۱) و به معشوق قول توجه بیشتر به او را داده از کرده پشیمان میشود، معشوقه شاعر لج میکند و بنای ناسازگاری با مادرشوی آینده خود را میگذارد، شاعر از اوضاع بوی خیانت میشنود و... یک دوبیتی ناب حاصل یک دعوای خانوادگی. خیانت به معشوق و همسر و پارتنر تم اصلی بسیاری از فیلمهای خوب فرانسوی و نیز بسیاری از دوبیتیهای خوب باباست.

مو مانند بخار آب جوشُم     مو دیگر شورت نارنجی نپوشُم

اگر آتش گرفته صورت مو     زده یارُم سه تا در بیخ گوشُم

شورت نارنجی پوشیدن کنایه از مشارکت در انقلاب مخملی است. گویا هنوز فیلم اعترافات طرف پخش نشده هرکس از طرفی اعلام برائت میکند!

نمی­ذارن که ما راحت بمانُم      همه­ش گوين دوبيتی می­توانُم

اگرچه رفته بيدُم سی خودُم مو      ولی برگشتم و بازم ترانُم

 چگونگی ورود بابا بهروز عريان (متخلص به هويج) به عرصه شعر و شاعری و چگونگی کنار کشيدن ايشان از اين عالم البته بر هيچ فارسی­زبان ادب­دوستی پوشيده نيست. اما اگر جوانانی هستند که به علت صغر سن پيوستن بابا بهروز به جرگه شاعران و ماجراهای آن زمان را به خاطر ندارند می­توانند به جرايد آن روزگار يا نوشته بنده در آن ايام مراجعه کنند.

بابا در فروردين­ماه سال 1385 از تقويم جلالی با سرودن اولين دوبيتی­ها رسالت دشوار شاعری خود را آغاز کرد و در واپسين لحظات خرداد ماه امسال با انتشار دوبيتی مشهوری که دقيقاً صدمين اثر ارزشمند ايشان بود از دنيای شعر بيرون کشيد. آن دوبيتی که بعدها نقل محافل گشت اين بود:

دگر ديـوان خـود را مــو نـبـويُـم      دگر سيفون و دسشويی نجويُم
بدين شعر صدم آخر شد اين کار      دگـر شـعری بـرا مـلـت نـگـويُـم

"سيفون" و "دستشويی" همانگونه که ديگر اکنون هر طفل مکتب رفته­ای می­داند از عناصر نمادين در آثار شاعر است و به کرات در دوبيتی­های او به کار رفته. "بوئيدن ديوان" هم که در اشعار شاعران بزرگی مثل ميرزا اديب جحمرشی و ديگران هم آمده، کنايه از به سراغ شعر رفتن و شعر گفتن است. اما دقت کنيد به فاجعه­ای که در مصراع آخر خفته است: "دگر شعری برا ملت نگويُم". شاعر بس که از جامعه خود جفا ديده ديگر اين مردم را لايق "قيمتی لفظ دُر دری" خود نمی­داند و به يکبار با مردم سرزمين خود قهر می­کند. اپيزودی بس آشنا در تاريخ روشنفکری کشور ما. شکاف آزاردهنده بين روشنفکر و مردم بار ديگر اينجا حضور ناميمون خود را به رخ کشيد. شاعری مردمی و ورزشکار در اثر فشارهای وارده دفتر و ديوان از شعر می­شويد.

بابا بهروز در دوران شاعری خود همواره در ميان مردم بود. با مردم زيست با مردم سوار مترو و تاکسی شد با مردم حرف زد و برای مردم و از زبان مردم شعر گفت. سياهی­های جامعه خود را به درستی ديد و همچو طبيبی حاذق کژی­ها را به زير تازيانه گرفت. مروری بر صد دوبيتی شاعر و جنبه­های انسانی-اجتماعی آن مجال ديگری می­طلبد و مثنوی هفتاد من کاغذ خواهد شد. اما من باب نمونه مثلا دوبيتی زير را در نظر بگيريد که در آن شاعر سيستم بيمار آموزش مملکت و نحوه غلط سنجش آموزش کشور را رسوا می­سازد:

عـزيـزُم در سـه کـنـکور گذشتـه      دو تا قـبل و يـکی سـال گذشـتـه
سه درصد روی هم شيمی تپانده      چطو ميکروبيولورژيست گشته
جمعه 22 ارديبهشت1385

يا دوبيتی زير را که در آن با نگاهی عميق و فلسفی به درد جاودان بشر اشاره می­کند:

خداوندا زمين را گرد کردی      بشر را در پی يک ورد کردی
که گويا از بد بخت مو اونو      نصيب گرگ دندون گرد کردی

اما نصيب شاعر پس از اين­همه خدمت به جامعه و بشريت چه بود؟

به خاطر دارم وقتی شاعر در اوج شهرت و محبوبيت بود و طرفدارانش برايش فن کلاب (باشگاه هواداران) تأسيس کرده بودند، فشارهای فراوانی بر روح نازک شاعر وارد می­آمد. انتظارات فراوان طرفداران از شاعر به عنوان مصلح اجتماعی و درخواست­های بی­جای برخی هوادارنماها باعث شد چشمه طبع شاعر برای مدتی کاملا بخشکد. دوبيتی زير يادگار آن ايام تلخ و سخت است:

سه پنج روزه که مو شعری نگفتُم      برا شعرُم يه موضوعی نجستُم
منو عاصی نموده فَن کِلاب اُم      می گن آلبوم بدُم با عکس لُختُم
پنجشنبه 11 خرداد 1385

بديهی است که چنان تقاضايی از چنين شاعر بزرگی آن هم با اين ريخت و هيکل چقدر نامعقول و نابجاست. اينگونه فشارها از يکسو و مشکلات شخصی شاعر -که همگی به تفصيل در دوبيتی­های عاشقانه او آمده- از سوی ديگر باعث شد شاعر تصميم به خودکشی هنری بگيرد و سرانجام به حيات ادبی خود پايان دهد.

به محض انتشار آخرين دوبيتی و خبر درگذشت هنری استاد سيل ايميل­ها و آف­ها و اسکرپت­ها و اس­ام­اس­ها به سوی شاعر جاری شد که همگی مصرانه خواهان بازگشت ايشان به عرصه هنر بودند. حتی خود نگارنده علی­رغم اينکه هميشه تلاش می­کنم دخالتی در کار بزرگان نکنم، در شرايطی که غول يأس و نا­اميدی بر دلم چنگ انداخته بود، جسارتاً دوبيتی زير را مرتکب شدم و برای شاعر کامنت گذاشتم:

دلُــم تـنـگ دوبـيـتـی گفـتـناتـه      شـديداً تشـنـه دُرسفـتـنـاتـه
تو هم تنها شدی عين خودُم باز      دلُم قـربـون تنها خفـتـنـاتـه

حجم وسيع درخواست­های مردم و نيز احساس مسئوليت شاعر سرانجام باعث شد که ديروز يازدهم اوت بابا بهروز عريان رسماً بازگشت مجدد خويش به عرصه هنر را اعلام کند. و مانند هميشه اين خبر را به سبب لطف بی­کران­شان به بنده دادند. خبر طبق معمول در قالب يک دوبيتی زيبا بود که برايم از طريق اس­ام­اس فرستادند. اس­ام­اسی که مانند قارقار کلاغی که فرارسيدن صبح را بشارت می­دهد، پيام­آور فرارسيدن فصلی نو در ادبيات ايران زمين بود:

نمی­ذارن که مو راحت بمانُم      همه­ش گوين دوبيتی می­توانُم
اگرچه رفته بيدُم سی خودُم مو      ولی برگشتم و بازم ترانُم

(ترانُم از مصدر ترانيدن به معنی ترانه سرودن و دوبيتی گفتن است و در متون مانوی نيز به کرات به کار رفته)

خدا را سپاس گفتم و بوسه بر ال­سی­دی زدم که:

صبح اميد که بُد معتکف پرده غيب      گو برون آی که کار شب تار آخر شد

اميدوارم ادب دوستان و ايران­دوستان با مراجعه مداوم به وبلاگ دوبيتی­های بابا بهروز عريان که تمپلتش هم تغيير کرده و چهره عوض کرده، خود را از اين بحر معنا سيراب سازند و شاعر بزرگ را از ساپورت­های معنوی خود بی­نصيب نگذارند. چنين باد.

الاحقر آيت
بيست و يکم رجب المرجب سنه دو الف و شش ميلادی


 

دگر دیوان خود را مو نبویُم     دگر سیفون و دسشویی نجویُم

بدین شعر صدم آخر شد این کار     دگر شعری برا ملت نگویُم

تو هوشُم بردی ای تف توی ریشُم     خودت رو کرده ای فامیل و خویشُم

شدم قانع به یک تکه هویجی     خدایا مو خودُم خرگوش بیشُم (۱)

۱. بیشه ام

مو اینجا بی کس و تنها نشستُم     در دسشویی دل رو نبستُم

نمی صرفه که مو شاشُم سبکبال     ترشح کرده شاشُم روی شستُم

تربچه نقلیای مادرم کو     سه تا فنجان سبز خواهرم کو

چرا دیگر نمی بینم پدر را     هوای پاک آن کاشانه ام کو

سه پنج روزه که مو شعری نگفتُم     برا شعرُم یه موضوعی نجستُم

منو عاصی نموده فَن کِلاب ام (۱)     می گن آلبوم بدُم با عکس لُختُم

  ۱. Fan Club

نفهمیدی چرا از دل بُریدُم     آخه دیشب یه من ماهی خریدُم

هویج پخته از ماهی چه بهتر     مو دل رو به از این ماهی ندیدُم

هوس کردم کمی هایکو ترانُم     کتابُ تو دو تا جمله چپانُم

ولی اینجا دوبیتی می نویسم     اگرچه شعر نو هم می توانُم

به دل گفتُم چرا این حد کلفتی     چرا از رو کمربندُم میُفتی

شکایت کرد از این دورِ زمونه     بگفتا وای از این مرغای مفتی

پریروز آخرین عشقُم گسسته     در این مدت دلُم صد جا شکسته

دیگه بندش نزد دل بندزن وای     بگو چنده بگیرُم نو یه بسته

اگر دیدی دل شاعر کبابه     که از نوع کبابای بُنابه

بدون عاشق شُدست و گریه کرده     دوبیتی گفتنش اِنده (۱) ثوابه

۱. end 

یه شب با سوسک همرازُم «پرنده»     که اینجا پشت تختُم لونه کرده

سر وال پیپرُم(۱) دعوا نمودُم     اونم اسباب کشید رفت پشت پرده

۱. Wallpaper

سلام ای همسفر ای مرد باران    مو از دلواپسی مُردُم به قرآن

اگه گوشیت خرابه خب به من چه    یه کفتر ول می کردی سمتِ آلمان

از اون روزی که گفتن یار بی یار     یه تف کردن کف دستُم واسه کار

مثه خر با دلم رفتار کردُم     یه بیلاخُم جوابش بود هر بار

عزیزُم کی میایی وای ای وای     وصالُت کِم رسانی های ای وای

مو از بس خر هییدُم ورپُکیدُم     میخوام صد سال نیایی آی ای وای

مو این دنیا دلان را دوست می دارُم     مو اون دنیا کِشان را دوست می دارم

حالا یعنی چه اصلا این دو تا جمله     مو تفسیر خُلان را دوست می دارم

دلُم بی عشق تو بی پا و سر بی     هویجای غذایُم پخته تر بی

به تو دیشب نوشتُم باز اما     بُزُم با اون نوشته سیر تر بی

دلا درمان این سردرد مو چیست؟     چرا کنج دل مو هرکی هر کیست؟

تو ام با اون صدای ساز ناکوک!     صدات مانند گوز مرد شرقیست

الا ای آیت خوبان کَسُم رفت     عزیزُم٬ دلبرُم٬ جانان کسم رفت

مو تنها ماندُم و بی عشق دلدار     مو ماندُم بی کس و نالان٬ کسم رفت